Şa‘Bân-I Şerîfin Eyyâm-I Bîyd (On Üç, On Dört, On Beş) Oruçları


Hicrî takvime göre her ayın on üç, on dört ve on beşinci günlerinin orucu çok fazîletlidir. Rasûlüllâh (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem) bu günlerin orucunu yolculuklarında bile terk etmemiştir. Ali (Radıyallâhu Anh) şöyle buyurmuştur:
قَالَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللّٰهُ عَنْهُ: «صَوْمُ الْبِيضِ أَوَّلُ يَوْمٍ يَعْدِلُ ثَلَاثَةَ آلَافِ سَنَةٍ وَالْيَوْمُ الثَّانِي يَعْدِلُ عَشَرَةَ آلَافِ سَنَةٍ وَالْيَوْمُ الثَّالِثُ يَعْدِلُ ثَلَاثَةَ عَشَرَةَ آلَافِ سَنَةٍ.»
“Recebin on üçüncü gününün orucu üç bin sene oruç gibidir. On dördünün orucu üç bin sene gibidir. On beşinci gün ise on üç bin seneye denktir.” (İbni Şâhîn, Süyûtî, el-Le’âlî, 2/106)12
Enes *(Radıyallâhu Anh)*dan merfû‘an rivây3et edilen bir hadîs-i şerîfte Rasûlüllâh (Sall4âllâhu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurmuştur:

عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللّٰهُ تَعَالٰى عَنْهُ مَرْفُوعًا عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللّٰهُ تَعَالٰى عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ: «مَنْ صَامَ أَيَّامَ الْبِيضِ الثَّالِثَ عَشَرَ وَالرَّابِعَ عَشَرَ وَالْخَامِسَ عَشَرَ أَعْطَاهُ اللّٰهُ فِي أَوَّلِ يَوْمٍ مِنْهَا أَجْرَ عَشَرَةِ آلَافِ سَنَةٍ وَفِي الْيَوْمِ الثَّانِي أَعْطَاهُ اللّٰهُ أَجْرَ مِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ وَفِي الْيَوْمِ الثَّالِثِ أَعْطَاهُ اللّٰهُ أَجْرَ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.»
“(Herhangi bir aydan) on üç, on dört ve on beşinci günler olan eyyâm-ı bîydı oruçlu geçirene, Allâh birinci gününde on bin sene, ikinci gününde yüz bin sene, üçüncü günde ise üç yüz bin senelik ecir verir.” (Ebû’l-Kāsım el-Hüseyn, el-Emâlî, Süyûtî, el-Le’âlî, 2/107)5
Rivâyete göre:
يُرْوٰى: «أَنَّ أَرْبَعَةَ أَشْيَاءَ تُخَفِّفُ عَذَابَ الْقَبْرِ؛ قِرَاءَةُ الْقُرْآنِ فِي كُلِّ حِينٍ وَزَمَانٍ، وَإِكْرَامُ الْيَتِيمِ فِي كُلِّ مَكَانٍ، وَصَوْمُ أَيَّامِ الْبِيضِ فِي رَجَبٍ وَشَعْبَانَ، وَالصَّلَاةَ فِي جَوْفِ اللَّيْلِ تُنَوِّرُ الْقَلْبَ وَتُورِثُ رِضَاءَ الرَّحْمٰنِ.»
“Dört şey kabir azâbını hafifletir. Bunlar da; her an ve her zaman Kur’ân okumak, her mekanda yetime ikram etmek, receb ve şa‘bânın eyyâm-ı bîyd oruçlarını tutmak, gece yarısı namaz kılmak ki, o kal7bi nurlandırır ve Rahmân’ın rızâsını celbeder8.” (Ahmed ibni Hicâzî, Tuhfetü’l-ihvan, sh: 13)
Not: Her ayın eyyâm-ı bîyd oruçları hakkındaki diğer hadîs-i şerîfler “Oruç Risâlesi” isimli eserimizin 58-60. sayfalarında mevcuttur.
ŞA‘BÂN-I ŞERÎFİN YARI (ON BEŞİ OLAN BERAAT) GÜNÜNÜN ORUCU
Ali *(Radıyallâhu Anh)*dan rivâyet edilen bir hadîs-i şerîfte Rasûlüllâh (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurmuştur:

عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللّٰهُ تَعَالٰى عَنْهُ قَالَ:
قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللّٰهُ تَعَالٰى عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«إِذَا كَانَتْ لَيْلَةُ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ فَقُومُوا لَيْلَهَا وَصُومُوا يَوْمَهَا.»
“Şa‘bânın yarı (on beşinci) gecesi olunca gecesini (ibâdette) kıyamla geçirin, gününü de oruç tutun.” (İbni Mâce, İkāmetü’s-salât, no: 1388, 1/444; Beyhakî, Şu‘abu’l-îmân, no: 3542, 3555, 5/354-362)

Rasûlüllâh *(Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)*in şöyle buyurduğu rivâyet edilmiştir:
رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللّٰهُ تَعَالٰى عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «فِي لَيْلَةِ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ يَكُونُ هُبُوطُ جَبْرَائِيلَ وَمَلَائِكَةِ اللّٰهِ مِنَ السَّمَاءِ السَّابِعَةِ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَارْغَبُوا فِي صِيَامِهِ وَإِنَّ يَوْمَ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ تَصُومُهُ الْإِنْسُ وَالْجِنُّ وَالطَّيْرُ وَالْوُحُوشُ وَالسِّبَاعُ وَالْبَهَائِمُ وَحِيتَانُ الْبَحْرِ وَهَوَامُّ الْأَرْضِ.»

“Cebrâîl’in ve Allâh-u Te‘âlâ’nin meleklerinin (Aleyhimüsselâm) yedinci kat semâdan dünya semâsına inişleri şa‘bânın yarı gecesinde gerçekleşir. O halde onun gününün orucuna rağbet edin. Şa‘bânın yarı gününü, (sâlih) insanlar ve cinlerle, kuşlar, yabani hayvanlar, yırtıcı hayvanlar, davarlar, denizlerin balıkları ve yeryüzünün böcekleri bile oruçlu geçirir.” (Ebû Abdillâh el-Hubeyşî, Kitâbü’l-Bereke, no: 532, sh: 193)